Teknede Yapılması Gerekenler/ Olası Yaşanabilecek Durumlar 3

thumbnail

Teknede Yapılması Gerekenler/ Olası Yaşanabilecek Durumlar 3

Bu yazı yelkenokulu.com adresinden alınmıştır.

Deniz Motoru Hava Yaparsa!

Özellikle yelkenli teknelerimiz, yapısı nedeniyle yanal yatma eğilimindedirler. Yakıt tankındaki yakıtın azaldığı durumlarda, yelken seyrindeki  yanal yatışlardan sonra yakıtın hava yapması son derece normaldir fakat havanın nasıl alınacağı bilinmelidir.

Denizde seyir halindeyken istenmeyen durumlarda yakıtın hava yapması, zincirleme olaylar ile oldukça tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Rüzgarlı bir havada marina girişinde, sahile yakın seyirlerde veya dar alanlarda motorun durması çoğu denizcinin korkulu rüyasıdır. Yakıt tankı göstergesinin arızalı olmasıdikkatsizlik veya yelken seyrindeki yanal yatmadan dolayı deniz motorlarının hava yapması sık karşılaşılan bir sorundur.

Çözümü oldukça kolay olan bu durumu fotoğraflı örneği ile açıklayacağız.

Deniz Motoru Hava Yaparsa!

Böyle bir durumda ilk yapmanız gereken. Sorunu anlamaktır. Genelde motor stop ettiğinde en çok yapılan hata marşa sürekli basmaktır. Bu panik halinin, mantığın önüne geçtiği andır. Buna engel olmalısınız. Çünkü sürekli marş yapmak,aküden çok ciddi yüksek amperler çekmektedir ve aküyü bitirebilir ve çözümü olmayan sorunlara yol açabilirsiniz. Ayrıca sürekli marşa basmak, marş motorunu yakabilmektedir. Motorunuz seyir halindeyken stop ettiyse ve soğutma suyunda da bir sorun yoksa büyük olasılıkla hava yapmıştır.

Böyle bir durumda ilk yapmanız gereken yakıt filtresini bulmanızdır. Yakıt filtresinin üzerinde daima bir hava pompası veya havasının alınması için bir tornavida yeri bulunur. Eğer yanınızda yedek yakıt varsa, öncelikle onu yakıt tankınıza koyduktan sonra, filtre üzerindeki hava pompasını pompalayın. Zaten eğer bu pompa elinize hafif geliyorsa ve rahatlıkla bastırabiliyorsanız, içerisinde hava olduğu açık ortadadır. Bu pompa sertleşmeye başladığında hava alınmaya başlamıştır. 

Eğer motorda bir pompa yoksa, yakıt filtresi üzerindeki vidayı gevşeterek, yakıt tankınıza yakıt koyunuz. Bu delikten yakıt geldiğini gördüğünüzde zaten hava alınmıştır ve tekrardan vidayı sıkınız.

Yelkendeki Kuvvetler

İskota ve Makaralarda Kuvvetler

Rüzgar hızıyla doğru orantılı olarak yelkenler üzerinde üretilen kuvvetler artar. Yelkendeki kuvvetlerin artması sonucunda yelkenleri kumanda ettiğimiz halatlar üzerindeki kuvvetler de artacaktır. Bu yazımda makaralar ve halatlar üzerindeki kuvvetleri hesaplayacağız.

İnsan kuvveti

Tekne üzerindeki halatları kontrol edebilme becerimiz bizim kas gücümüzle ve ağırlığımızla orantıldıır. Örneğin 6 metre boyundaki bir küçük yelkenlideki cenova iskotasını elimizde kontrol edebilirken 15 metrelik bir yelkenlinin cenovasını elimiz ile kontrol etmemiz imkansızdır. Rüzgarlı günlerde cenova iskotalarını kontrol edebilmek için 2250 kg’lık bir kuvvete ihtiyacımız olabilir.

Bir insan, kendi ağırlığı kadar direkt aşağıya doğru bir kuvvet uygulayabilir. Ama yatay hareketli bir halatı, ayaklarıyla destek almasına rağmen çift eliyle 34 kg, tek eliyle yaklaşık 23 kg’lık bir kuvvetle çekebilir. Dolayısıyla bizlerin çekme kuvveti çok küçük ölçektedir. O yüzden yelkenli yatlarda makara blokları ve vinç sistemleri kullanılır.

Cenova iskotasında yükler

Cenovayı kumanda eden iskotanın üzerinde oluşan yükler, rüzgarın karasiyle orantılı olarak artar. Aşağıdaki formülden, rüzgar hızlarına göre cenova yelkeninizde oluşacak olan yükü hesaplayabilirsiniz.

İK : İskotadaki kuvvet (kg) YA : Yelken alanı (m2) H : Rüzgar hızı (knot)

Formüldeki 0.02104 araştırmacılar tarafından bulunmuş sabit bir katsayıdır. Rüzgar hızlarına göre Jeanneau Sun 2000 ile Jeanneau Sun Odyssey 42i ‘nin cenova iskotaları üzerindeki yükleri karşılaştıralım. Sun 2000’in cenovası 9 m2 , sun odyssey 42’nin ise 43m2’dir.

Makaralardaki Kuvvet

Makaraların ve blok palanga sistemlerinin oluşan bu büyük kuvvetleri karşılamaları gerekmektedir. Sistemdeki her bir makaranın bu yükleri karşılaması güvenli seyir bakımından önemlidir. Halatlardaki yükün, makaraları belirli açılarla gelmesi, makara üzerine binen yükü değiştirir.

Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi halat ile makara arasındaki açı 60 derece olduğu zaman, halatın yükü ile makaranın yüklenmesi eşit oluyor.Fakat halat ile makara arasındaki açı 180 derece olduğu zaman makara 2 kat daha fazla yükleniyor. Aşağıda belirtilen tabloda halat yüü ile makara yükü arasındaki ilişki veriliyor. Eğer halattaki yükü, makara ile halat arasındaki açıyla çarparsanız, makaranın yüklenme oranını bulabilirsiniz.

motorda hararet

Dizel Tekne Motorunda Hararet

Dizel motorunuzun seyir halinde hararet yapmasının başlıca sebebi aşırı devirde motorun kullanılmış olmasıdır. Eğer aşırı devirde motor kullanılmadıysa, sıcak havalrda motor dairesinin havasız kalması, tatlı su sisteminin devir yapmaması veya denizden soğutmak için kullandığı tuzlu suyu alamamasıdır.

Seyir sırasında eğer motorunuz hararet uyarısı verdiyse ilk iş olarak deviri rölentiye alınız ve egzosdan soğutma su atıp atmadığını kontrol ediniz. Eğer soğutma suyu atıyorsa, bu şekilde motorun kendini soğutmasını bekleyin. Hararet yapan motoru kapatmayın, bu şekilde soğumasına yardımcı olamazsınız, boşta motorun denizden su alıp atması daha etkili olacaktır.

dizel yakıt deposu

Teknelerde bulunan yakıt tankları genellikle metal aksamdan yapılmaktadırlar. Metal kolay ısı alıp verebilmesinden dolayı tankın terleme olasılığı yüksektir. Yakıt tankları ne kadar boş bırakılırlarsa içlerindeki hava miktarı orantılı olarak fazla olacaktır. Havanın fazla olması nemin fazla olması anlamına gelir. Dolayısıyla boş yakıt tanklarında terleme ve su yapma daha fazla olacaktır.

Özellikle son zamanlarda biodizel esaslı yakıtlar kullanılmaktadır. Dolayısıyla dizel içindeki olası canlı bakteri yüzdeleri artmıştır. Yakıt tanklarındaki terleme ve su bu dizel içindeki bakterilerin beslenmeleri ve çoğalmaları için uygun ortam hazırlamaktadır. Zamanla üreyen bakteriler deponun dibinde siyah bir tabaka halinde birikirler. Herhangi bir sallantıda ise yakıt filtrelerininin veya parçaların tıkanmasına neden olurlar. O yüzden uzun süreli beklemelerde yakıt tanklarının daima dolu e doluya yakın olmalarını tavsiye ederiz.

dümen orta noktası

Dolap Dümende Orta Nokta

Hem gündüz hem gece seyrinde rahatlık olması için dolap dümenlerin orta noktalarına işaret konulmalıdır. Bu şekilde dümenin düzlüğü rahatça anlaşılabilmektedir. Çoğu denizci orta noktalara, kolaylık bakımından elektrik bandı gibi bant yapıştırırlar. Bu bant zamala atar veya çıkarıldığında yapışkan bir tabaka bırakır. Ayrıca gece seyrinde ve tornistan manevrada dümene bakılma şansı olmadığı durumlarda bu bandı el ile hissetmek çok zordur. O yüzden dümen orta noktalarına bant yapıştırmak yerine el incesi ile 5-6 cm eninde bir halat örmek çok daha doğru olacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Back To Top